آخرین بروزرسانی: چهارشنبه, ۲۲ آبان , ۱۳۹۸

عوامل اصلی کمبود آب در ایران را بشناسید

در سال های اخیر به طور کاملاً محسوسی مردم ایران، تاثیرات کم آبی و خشک سالی را به نوعی احساس کرده اند. دیگر کمتر کسی است که این کم آبی ها توجهش را جلب نکرده باشد. در این مطلب عوامل اصلی کمبود آب در ایران را معرفی خواهیم کرد.با ما همراه باشید.

· جغرافیای خشک و وابسته به بارش: گفتیم که زیست‌­بوم خاورمیانه که ما در آن قرار داریم، یکی از ریشه­‌های اصلی خشکسالی است اما در اینجا به یک مشکل خاص یعنی وابستگی ایران به بارشی که دائماً از آن کاسته می­‌شود، برمی­‌خوریم. ۸۵% از وسعت کشور در منطقه فراخشک، خشک و نیمه‌­خشک قرار دارد. به بیان دیگر ایران شامل یک فلات مرکزی خشک است که از نظر تغذیه آبی، کاملاً وابسته به دو رشته‌­کوه البزر و زاگرس است (دو استثنا در این مورد، جلگه مازندران و خوزستان است). رودخانه‌­ها عموماً از این دو رشته­‌کوه سرچشمه می‌­گیرند و ذخایر آبی نیز در فصول گرم، همان برف و یخی است که در ارتفاعات این دو از زمستان سال گذشته باقی مانده است.

حالا تصور کنید نه تنها میزان بارش در ایران یک­‌سوم میانگین جهانی است، بلکه در سال­‌های اخیر دائماً از کاهش میزان بارش خبرهایی بگوش می‌رسد و ارقام مختلفی اعلام می­‌شود. همین دو ماه پیش توکلی نماینده مجلس در شورای عالی آب اعلام کرد در چند سال گذشته ۲۰ تا ۲۵% از بارش­‌ها کاسته شده است. البته هر شهر و شهرستانی وضعیت خاص خود را دارد. مثلاً فرماندار بانه ابتدای امسال از کاهش ۱۸ درصدی بارش در این منطقه خبر داد که در نتیجه آن، حجم آب سد سبدلوی بانه از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار متر مکعب در سال ۱۳۹۱، به یک میلیون و ۲۰۰ هزار کاهش یافته است. این مسأله بسیاری از کشاورزان منطقه را با مشکل مواجه ساخته است.

· هدررفتن آب در کشاورزی: آبیاری غرقابی در ایران و کشت نامناسب یکی از معضلات ما و بسیاری از کشورهای خاورمیانه است. ۸۵% از آب مصرفی خاورمیانه در بخش کشاورزی مصرف می­‌شود که این عدد در ایران به ۹۰% می‌­رسد. این در حالی است که کشاورزی تنها ۱۵% از تولید ایران را شامل می­‌شود. درست است که یکی از علل مصرف بالای آب در کشاورزی این منطقه، آب و هوای خشک آن است، اما می‌­توان با روش‌­های نوین از این میزان مصرف کاست، بدون اینکه که دچار کاهش محصولات کشاورزی شویم.

متأسفانه کشاورزان زحمتکش ما در بسیاری از بخش‌­های کشور، هنوز اطلاع کاملی از آبیاری جدید نداشته یا سرمایه و یا تمایل لازم را برای بهره‌گیری از آن ندارند. با وجود شعارهای دولت یازدهم مبنی بر اصلاح کشاورزی و حل مشکل کم­‌آبی، تحریم نفتی و کمبود بودجه مجال چندانی برای مسؤولان باقی نگذاشته است. “فایننشال تایمز” در مقاله خود پیرامون کم­‌آبی در ایران، اصلاح نظام کشاورزی ایران را در یک دهه آتی نیازمند سرمایه­‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری دانسته است.

· استفاده غیراصولی از آب­های زیرزمینی: یکی از مهم­ترین ذخیره‌­های آبی ایران، آب­‌های زیرزمینی هستند که از دیرباز به وسیله قنات در فلات مرکزی حفظ شده و جریان می‌­یافت. متأسفانه بر اثر کاهش بارش، بسیاری از کشاورزان و واحدهای صنعتی مجبور به حفر چاه‌­های غیرمجاز و آبکشی بیش از حد از آن شده‌­اند که شاید یکی دو سال مشکل آنها را حل کند، اما به مرور بر مشکلات آنها می­‌افزاید. زیرا آب­‌های زیرزمینی، آب­‌های سطحی و بارش در یک چرخه قرار دارند و استفاده غیراصولی از هر کدام، بلافاصله اثر منفی بر دو مورد دیگر دارد. چهار دهه پیش تنها ۵۰ هزار حلقه چاه در ایران وجود داشت که سالانه حدود ۹ میلیارد متر مکعب از آنها برداشت می­‌شد، اما اکنون بیش از ۶۵۰ هزار حلقه ایجاد شده که سالانه بیش از ۶۰ میلیارد متر مکعب از آنها برداشت می‌­شود!

فایننشال تایمز ضمن نقل قول از کاوه مدنی استاد ایرانی در دانشگاه دولتی لندن می­‌نویسد ایران از ۲۰۰۰ سال پیش صنعت قنات را به دنیا معرفی کرده، اما متأسفانه بر اثر افزایش جمعیت، رشد مراکز صنعتی در فلات مرکزی، پمپاژ آب از آب‌­های زیرزمینی به صورت غیرقانونی و غیراصولی و نهایتاً تغییرات کلی در آب و هوا، ۳۶ هزار رشته قنات­ در ایران خشکیده و مقنی‌­ها نیز با افراد جوان جایگزین نشده‌­اند. برای مثال در ۵۰ سال اخیر ۴۰ قنات در جنوب تهران متروک شده و به جای آن ۱۴۰۰ پمپ مشغول آبرسانی به سبزی­کاران و جمعیتِ رو به رشد است. البته نگهداری قنات‌­ها نیز کم‌خرج نیست. تنها لایروبی قنات ۷ کیلومتری کریم‌­آباد در جنوب تهران، سالانه ۵۰ میلیون هزینه دارد.

نماینده مجلس در شورالی عالی آب در این مورد می­‌گوید:«اثر منفی برداشت‌های بی رویه آب روی آبدهی چاه‌ها و ممنوعه شدن دشت‌ها بسیار فزاینده بوده است تا جایی که متوسط آبدهی چاه‌­هاتقریبا به یک سوم رسیده است… کاهش ذخایر آب زیرزمینی و افت سطح آب باعث کاهش زه‌کشی رودخانه‌ها و تخلیه چشمه‌ها و زه‌­آب‌های دشت‌ها به رودخانه‌ها شده است و به همین خاطر در جریان سطحی در رودخانه‌ها با وجود بارندگی حدود نرمال در برخی از حوضه‌های آبریز با کاهش شدید مواجه هستیم و یکی از دلایل خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌های کشور همین امر است.»

· افزایش بی­‌رویه جمعیت و مصرف آب در واحدهای مسکونی: ابتدای سال جاری، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا اعلام کرد مصرف آب در تهران، اراک، اصفهان، اراک، شیراز، قزوین، قم، کرج، کرمان، مشهد، همدان و یزد بیش از مخازن آب در این شهرها است. این در حالی است که ۵۱۷ شهر دیگر نیز مصرفی برابر با مخازن خود دارند و اگر همین روند ادامه پیدا کند، آنها هم با همین مشکل مواجه خواهند شد. لازم به ذکر است ۵ میلیون مشترک روستایی و ۱۴ میلیون مشترک شهری در ایران وجود دارد. این جدا از واحدهای تجاری، صنعتی و کشاورزی است.

افزایش جمعیت موجب شده بسیاری از رودخانه­‌ها با کمبود آب و حتی خشکی فصلی مواجه شوند. در این مورد می­‌توان انتقال آب زاینده‌­رود برای مصرف شهرهای اطراف و در نتیجه خشک­‌شدن آن در سال ۱۳۷۹ اشاره کرد. اخیراً نیز مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور از خشک‌شدن سد لار و لتیان خبر داد که آب شرق تهران را تأمین می­‌کنند. لازم به ذکر است است هم‌­اکنون آب ۳۰۵۷ مشترک پرمصرف در تهران به مدت ۷ ساعت در طول روز قطع می‌شود.

· لوله­‌کشی غیراستاندارد در مناطق شهری: همین الآن که گزارش حاضر را می­‌خوانید، طبق آمار رسمی، ۳۰% از آب تصفیه­‌شده به دلیل فرسودگی لوله­‌ها هدر می­رود. جدا از این، آب لوله­‌کشی در شهرهای ما تنها به صورت تصفیه‌­شده ارائه می­‌شود و مردم مجبورند برای آبیاری باغچه­ و شستن حیاط و خودرو خود نیز از همان آب شیرین استفاده کنند. در این مورد تنها وزارت نیرو و شرکت آبفا باید برای رفع این معضل اقدام کنند. زاهدان، کاشان و بجستان از شهرهایی هستند که توزیع دوگانه آب را تجربه کرد‌ه‌­اند و می­‌توان از این تجربه برای انتخاب بهترین راه، سود جست.

موضوعات مرتبط :

  • تا چه میزان کمبود آب را جدی بگیریم.تا چه میزان کمبود آب را جدی بگیریم. آب مایع حیات است و فقدان آن، یعنی فقدان حیات. سوالی که مطرح می شود این است که تا چه میزان کمبود منابع آب را جدی بگیریم. در این مطلب شما را […]
  • علل اصلی کمبود آب در جهان علل اصلی کمبود آب در جهان امروزه کمبود آب در کشورهای مختلف به خوبی قابل احساس است. شاید تا چند سال گذشته تنها هشدارهایی بیش نبود ولی اکنون این هشدارها به حقیقت […]
  • فروش مخزن آب پلی اتیلن و پلاستیکی در یزدفروش مخزن آب پلی اتیلن و پلاستیکی در یزد فروش انواع مخازن آب پلی اتیلن و پلاستیکی در یزد، میبد، اردکان، بافق، مهریز، تفت و خاتم فروش مخزن آب پلی اتیلن و پلاستیکی در یزد با ۳ سال […]
  • پایتخت آب ایران نیز از کم آبی رنج می بردپایتخت آب ایران نیز از کم آبی رنج می برد به گزارش مهر ، و به نقل از تابناک استان چهار محال و بختیاری که  دارای منابع غنی آبهای سطحی(در حدود ۱۰ درصد آب کشور) است، بیش از ۹۵ درصد آب […]
  • ماشین لباس شویی بدون آب !ماشین لباس شویی بدون آب ! به گزارش فارس، و به نقل از تابناک  کمبود آب مخترعین آرژانتینی را واداربه ساخت اولین ماشین لباسشویی کرد که بدون مصرف آب و با استفاده از دی […]
  • برای کاهش مصرف آب چه باید کرد؟برای کاهش مصرف آب چه باید کرد؟ به نظر می­‌رسد باید برای کاهش مصرف آب از روش‌­های متنوعی بهره گرفت و الا به زودی با مشکلات لاعلاجی روبرو خواهیم بود. در ادامه اصلی ترین […]
  • نتایج کمبود آب در ایران چه خواهد بودنتایج کمبود آب در ایران چه خواهد بود تصور کنید آخرین منابع آب موجود در کشور رو به اتمام باشد.نتایج حاصل از این فاجعه می تواند پیامدهای بسیار وسیع و ویرانگری داشته باشد.در […]
  • اتصال مخازن ذخیره آب به یکدیگراتصال مخازن ذخیره آب به یکدیگر در مقاله پیشین به این مساله پرداختیم که مخازن چندگانه (اتصال تعدادی مخزن به یکدیگر) و یا یک مخزن واحد کدام یک بهتر می توانند پاسخ گوی […]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

گفتگوی آنلاین مخزن آب دات کام